Efes Pilsen Anadolu kültür miraslarının günyüzüne çıkarılması ve gelecek nesillere ulaştırılması amacıyla 1995 yılından bu yana Assos/Behramkale'de ve 1998 yılından itibaren de Çanakkale/Gülpınar'da sürdürülen kazı ve restorasyon çalışmalarını desteklemektedir.
Efes Pilsen'in katkılarıyla Assos kazı çalışmaları sonucunda, Assos Antik Tiyatro yeniden ayağa kaldırılmış, kısa bir sürede topraktan arındırılmış, 1500 kişiyi ağırlama kapasitesine kavuşmuştur. Assos'ta Nekropol alanında açılan bölümlerde M.Ö. 6 ile 4. yüzyıla kadar uzanan küp ve lahit mezarlar çıkarılmış, Anadolu'daki en eski bazilikal plandaki kiliselerden biri gün ışığına çıkarılmıştır.
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Doç. Dr. Nurettin Arslan'ın başkanlığında, kırk kişilik kazı ekibi tarafından gerçekleştirilen kazı çalışmalarında ortaya çıkartılan ve günlük hayatın tanıklığını koruyan tüm eserler Çanakkale Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir
Çanakkale/Gülpınar'daki Apollon Smintheus Tapınağı ve çevresinde gerçekleştirilen kazı ve restorasyon çalışmaları da Ankara Üniversitesi Arkeoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Coşkun Özgünel'in başkanlığında, Efes Pilsen'in sağladığı maddi desteklerle sürdürülmektedir. Apollon Smintheus Tapınağı, frizlerinde Akha - Troia savaşlarını anlatan ilk tapınak olması itibariyle oldukça önemli bir yere sahiptir. Tapınak aynı zamanda mimari özellikleri ve heykel sanatının nadide eserleriyle de dikatleri üzerine çekmektedir. Tüm çabalar, bu kültür hazinesinin gelecek kuşaklara, Anadolu kültür mirasının pırıltıları olarak aktarılması için kesintisiz olarak sürdürülmektedir. Gülpınar Apollon Smintheus Tapınağı bütün yıl boyunca gezilebilir. Tapınak müzesi ise yaz aylarında ziyaret edilebilmektedir.
Assos "Efes Çağı'nı Yaşıyor...
Yoğun emek ve maddi destek gerektiren "Assos Kazı ve Onarım Çalışmaları" 1995 yılında Efes Pilsen'in sponsor olmasıyla yepyeni bir boyut kazandı.
Sınırlı olanaklarla, yılda 15 -60 gün arasında çalışabilen kazı ekibinin tüm çalışmaları Efes Pilsen'in katkılarıyla hızlandı.
İlk yılın çalışması, nekropol alanında ve Antik Tiyatro'nun tümüyle gün ışığına çıkarılmasına yönelik olarak gerçekleştirildi. 4,5 yılda ancak yarısına kadar kazılabilmiş olan Antik Tiyatro'nun tümü, Efes Pilsen'in katkılarıyla 5 ay gibi kısa bir sürede topraktan arındırıldı.
Nekropol alanında açılan bölümlerde M.Ö. 6 ile 4. yüzyıla kadar uzanan küp ve lahit mezarlar çıkarıldı. Bu mezarlarda bulunan insan kalıntıları ve mezar hediyeleri envanterlenip, temizlenip, ilk koruma önlemleri alındıktan sonra onarılarak Çanakkale Müzesi'ne teslim edildi.
Çıkarılıp temizlenen lahitlerden bazıları bulundukları yerde sergilenecek şekilde düzenlendi.
2000 yıl sonra tekrar kullanılması hayaliyle; 1996 yılında onarım çalışmalarına başlanan Assos Antik Tiyatro, 10 ayda 1500 kişi ağırlama kapasitesine kavuştu.
1997 yılında, Anadolu'daki en eski bazilikal plandaki kiliselerden biri gün ışığına çıkarıldı. Bugün, M.S. 4. yüzyıla tarihlendirilen bu yapının mozaiklerle kaplı tabanı ile Athena tapınağının 6 sütununun onarımı devam etmektedir.
Efes Pilsen'in katkılarıyla her geçen gün biraz daha gün ışığına çıkan Assos, 26 Eylül 1998 tarihinde gerçekleştirilen Devlet Opera ve Balesi Özel Gösterimi ile kültür ve sanat dolu günlerine merhaba dedi.
Efes Pilsen ile Anadolu'nun ilk tarihsel romanından günümüze yolculuk...
Anadolu topraklarındaki en ünlü tapınaklardan biri olan Apollon Smintheus Tapınağı kazı, restorasyon ve çevre düzenlemeleri projesi Efes Pilsen'in katkılarıyla gerçekleştirildi.
Çanakkale ili, Ayvacık İlçesine bağlı Gülpınar Beldesi'nde yer alan Apollon Smintheus Tapınağı 1866 yılında yapılan ilk kazılardan sonra unutulmuş, üzerine zeytinyağı fabrikaları yapılmış, bahçe olarak kullanılmış ve mermerleri yakılarak kireç yapılmak istenmişti. Kültür Bakanlığı'nın katkıları ve 1998 yılından itibaren Efes Pilsen'in sponsorluğu ile gerçekleştirilen restorasyon projesi, bu yıl da Ağustos ve Eylül aylarında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Klasik Arkeoloji Anabilim Başkanı Prof.Dr. Coşkun Özgünel başkanlığındaki ekip tarafından yürütüldü.
Gerek mimarisi, gerekse heykeltıraşlık eserleriyle önemli bir yere sahip olan Apollon Smintheus Tapınağı ünlü mimar Alabanda'lı Hemogenes'in öğrencisi mimar ve mimarlar tarafından İon düzeninde inşa edilmiş. Apollon Tapınağı'nın frizlerinde anlatılan Akha- Troia savaşları, Anadolu'nun tarihsel ilk romanı olma niteliği de taşıyor. Apollon Smintheus Tapınağı'nın gerek mimarisi, gerekse heykeltraşlık eserleriyle büyük önemi bulunuyor. İ.Ö.150 yıllarında ünlü mimar Alabandalı Hermogenes'in öğrencisi tarafından İon stilinde inşa edilen tapınak kuzey-batı Anadolu'da, Troas bölgesinde bugün için tek örnektir. Toplam 22 sütun ile çevrelenen tapınaktaki kutsal alan 24 x 43 m. ölçülerinde ve 8 x 14 sütun dizisine sahiptir.
Apollon Smintheus Tapınağı, Helenistik dönemin yapı teknolojisi, sanatsal yaklaşımı, frizlerinde Troia savaşını anlatan sahnelere sahip ünik plastik eserleri ve çözümlerini yansıtan bir yapı olarak şüphesiz Anadolu mimarlığı açısından önemli bir baş yapıttır. Apollon Smintheus kültünün bölge için önemi, ilk olarak Homeros'un İlyada destanındaki seslenişlerinde vurgulanır. Daha sonra antik kaynaklar bizi bilgilendirir. Özellikle, Amasyalı coğrafyacı Strabon bize tapınak hakkında önemli bilgiler verir. Apollon Smintheus Tapınağı bütün yıl boyunca gezilebilir. Tapınak Müzesi ise yaz aylarında, saat 06:00 ile 19:30 arasında ziyaret edilebilir.
